Welatîtiya Almanyayê û Girtina Pasaporta Almanî

Merc, qanûnên nû, qeyda sûcê, dahat, ziman û rêya rastîn ya girtina welatiya Almanyayê

 

⸻

 

Destpêk

 

Ji bo gelek koçberên ku salan li Almanyayê jiyane, xebitîne an xwendine, girtina welatiya Almanyayê yek ji girîngtirîn armancên jiyana koçberiyê ye. Pasaporta Almanî tenê belgeyek rêwîtiyê nîne; lê nîşana stabîlîtî, ewlehiyê, mafên tam yên welatiyê û pêşerojek ewledartir li Almanyayê û Yekîtiya Ewropayê ye.

 

Di van salên dawî de, hukûmeta Almanyayê qanûnên welatiyê guherandine û rêya girtina pasaporta Almanî ji bo gelek koçberan hêsantir kiriye. Lêbelê hîn jî şert, merc û xalên qanûnî yên girîng hene ku gelek kes hay ji wan tune ye.

 

Hin kes difikirin ku tenê çend salan jiyan li Almanyayê ji bo girtina pasaportê bes e, lê di rastiyê de mijar gelek tevlihevtir e. Daîreya welatiyê ya Almanyayê ne tenê demê îqametê lê her weha rewşa darayî, qeyda sûcê, asta tevlêbûna civakî, zanîna zimanê Almanî û heta şêwaza jiyana kesê jî lêkolîn dike.

 

Li gorî biryara Parlamentoya Almanyayê ya di 24ê Hezîrana 2024an de, her biyanî ku şertên di xala 10 ya qanûna welatiyê de tije dike, dikare piştî 5 salan jiyana qanûnî li Almanyayê daxwaza welatiya Almanyayê bike.

 

⸻

 

Welatîtiya Almanyayê tam çi wateyê dide?

 

Welatîtiya Almanyayê an jî Einbürgerung tê vê wateyê ku kes bi fermî dibite welatiyê Almanyayê. Piştî girtina welatiyê:

 

* kes pasaporta Almanî digire,

* mafê dengdanê heye,

* dikare li hemû welatên Yekîtiya Ewropayê bijî û bixebite,

* û êdî ne girêdayî dirêjkirina îqametê ye.

 

Ev mijar bi îqameta daîmî re gelek cuda ye. Heta kesên ku Niederlassungserlaubnis ango îqameta daîmî hene jî hîn wek welatiyê Almanyayê nayên hesibandin û di hin şertan de dibe ku îqameta wan bi pirsgirêkan re rû bi rû bimîne. Lê welatîbûn bi gelemperî ewlehiya mafî ya gelek bilindtir diafirîne.

 

⸻

 

Divê çend sal li Almanyayê bijîn?

 

Yek ji pirsyarên herî girîng yên koçberan ev e ku divê çend sal li Almanyayê bijîn da ku bikaribin pasaporta Almanî bistînin.

 

Li gorî qanûnên nû, di gelek rewşan de kes divê herî kêm:

 

5 salan îqameta qanûnî li Almanyayê

 

hebe.

 

Mebesta “îqameta qanûnî” ev e ku kes di tevahiya vê demê de xwedî îzna îqametê ya derbasdar be. Hin demên îqametê dibe ku bi tevahî nebin hesibandin û cureya îqametê jî girîng e.

 

⸻

 

Ma dikare zûtir welatîtiyê bistîne?

 

Di hin şertên taybet de, erê.

 

Li gorî xala sêyemîn ya madeya 10 ya qanûna welatiyê, koçberên ku performansa xwendinê ya pir baş, serkeftinên profesyonel an karî yên taybet, çalakiyên civakî û xêrxwazî, an jî asta zimanê Almanî ya pir baş hene, dikarin piştî 3 salan îqametê li Almanyayê daxwaza welatiyê bikin.

 

Lê biryara dawî ya ku gelo hûn di bin vê îstîsnaya qanûnî de tên yan na, ji aliyê daîreya welatiyê ve tê dayîn.

 

⸻

 

Mercê zimanê Almanî çiqas girîng e?

 

Zanîna zimanê Almanî yek ji şertên bingehîn yên girtina welatiyê ye.

 

Bi gelemperî, ji bo girtina welatiya Almanyayê belgeya zimanê asta B1 pêdivî ye.

 

Daîreya koçberiyê dixwaze piştrast bibe ku kes:

 

* dikare di jiyana rojane de peywendî çêbike,

* qanûn û sîstema Almanyayê fam bike,

* û dikare bi awayekî serbixwe di civakê de bijî.

 

Di hin şertên taybet de dibe ku îstîsna hebin, lê di piraniya dosyeyan de belgeya zimanê gelek girîng e.

 

⸻

 

Testa Welatiya Almanyayê çi ye?

 

Einbürgerungstest

 

Piraniya daxwazkarên welatiyê divê beşdarî testa welatiyê bibin.

 

Ev test pirsan li ser van mijaran dihewîne:

 

* Destûra Bingehîn a Almanyayê,

* mafên welatiyan,

* dîroka Almanyayê,

* sîstema siyasî,

* azadiyên kesane,

* û qanûnên civakî.

 

Armanca vê testê tenê hifzkirina agahiyan nîne; dewleta Almanyayê dixwaze piştrast bibe ku kes bi struktur û nirxên demokratîk ên welatê nas e.

 

⸻

 

Dahat û rewşa darayî çiqas girîng e?

 

Gelek kes difikirin ku tenê xwedî karbûn bes e, lê daîreya welatiyê rewşa darayî bi baldarî lêkolîn dike.

 

Bi gelemperî kes divê:

 

* dahata stabîl hebe,

* bikare mesrefa xwe û malbata xwe dabîn bike,

* bac bide,

* û bi tevahî ne girêdayî alîkariyên dewletê be.

 

Heke kes demeke dirêj ji hin alîkariyên civakî bikar bîne, dibe ku girtina welatiyê zehmettir bibe.

 

Lê hemû alîkariyên dewletê ne ku bi zorê pirsgirêk çêbikin û şertên her dosyayê cuda ne.

 

⸻

 

Ma qeyda sûcê girîng e?

 

Erê, pir girîng e.

 

Li Almanyayê, welatîbûn tenê pêvajoyek îdarî nîne; lê her weha celebek baweriya mafî ya dewletê li kesekî ye.

 

Ji ber vê yekê, daîreya welatiyê qeyda sûcê ya kesê lêkolîn dike.

 

Sûcên wekî:

 

* tundûtûjî,

* sûcên narkotîkê,

* dizî,

* xapandin,

* sûcên internetê,

* gotinên nefretê,

* an bikaranîna belgeyên sexte

 

dikarin bibin sedema:

 

* redkirina daxwaza welatiyê,

* derengmayînên dirêj,

* an jî pirsgirêkên îqametê.

 

Heta hin cezaên biçûk ên sûcî jî dikarin bandor li ser dosyayê bikin.

 

⸻

 

Welatîtiya ducanî li Almanyayê

 

Yek ji guherînên herî girîng ên van salên dawî têkildarî welatîtiya ducanî ye.

 

Berê gelek koçber dema ku welatiya Almanyayê werdigirtin, neçar bûn ku ji welatiya xwe ya berê derkevin. Lê qanûnên nû di gelek rewşan de destûr didin ku kes:

 

* welatiya xwe ya berê biparêze,

* û di heman demê de pasaporta Almanî jî hebe.

 

Ev mijar ji bo gelek koçberan guherîneke pir mezin e.

 

⸻

 

Cudahîya di navbera îqameta daîmî û welatiyê de

 

Gelek kes van herduyan bi hev re têkildar dibînin.

 

Îqameta daîmî:

 

* destûra jiyana bê sînor li Almanyayê dide,

* lê kes hîn jî welatiyê Almanyayê nîne.

 

Lê welatîbûn:

 

* mafên siyasî yên tam dide,

* pasaporta Almanî dide,

* û ewlehiya mafî ya gelek zêdetir diafirîne.

 

⸻

 

Belgeyên pêdivî ji bo welatiyê

 

Bi gelemperî ev belge pêdivî ne:

 

* pasaport,

* karta îqametê,

* peymana karê,

* fîşên mûçeyê,

* belgeya zimanê,

* belgeya serkeftina testa welatiyê,

* belgeyên bacê,

* û belgeyên nasnameyê.

 

Li gorî şertên kesê, dibe ku belgeyên zêdetir jî werin xwestin.

 

⸻

 

Demê lêkolîna dosyayê

 

Demê lêkolîna daxwaza welatiyê li Almanyayê gelek cuda ye.

 

Li hin bajaran dibe ku:

 

* çend meh bidome,

 

lê li bajarên mezin û qelebalix:

 

* heta salek an jî zêdetir dem bixwaze.

 

Kêmbûna karmendan li hin daîreyan bûye sedema dirêjbûna vê pêvajoyê.

 

⸻

 

Xeletiyên xeternak di dosyeya welatiyê de

 

Hin xeletî dikarin hemû dosyayê bi pirsgirêkan re rû bi rû bikin:

 

* dayîna agahiyên şaş,

* bikaranîna belgeyên sexte,

* veşartina qeyda sûcê,

* rev ji bacê,

* an pirsgirêkên giran ên qanûnî.

 

Li Almanyayê, rastgoî di dosyeyên koçberiyê de gelek girîng e.

 

⸻

 

Hişyariya girîng ji bo koçberan

 

Hin kes difikirin:

 

“Ger ez çend sal li Almanyayê bimînim, bixweber pasaportê werdigirim.”

 

Lê di rastiyê de:

 

* rêzgirtina qanûnê,

* stabîlîta darayî,

* hînbûna zimanê Almanî,

* û tevlêbûna rastîn di civakê de

 

roleke pir girîng dilîzin.

 

Heta tevgerên online, sûcên internetê an pirsgirêkên bacê jî dikarin bandor li ser dosyayê bikin.

 

⸻

 

Encama Dawî

 

Girtina welatiya Almanyayê dikare yek ji girîngtirîn qonaxên jiyana koçberiyê be. Ev tenê mijara pasaportê nîne; lê tê wateya ewlehiya zêdetir, derfetên karî yên baştir, azadiya zêdetir û stabîlîteya demdirêj li Ewropayê.

 

Ji bo zêdekirina şansa girtina welatiyê:

 

✔ Zimanê Almanî cidî bigirin

✔ Qanûnên Almanyayê rêz bikin

✔ Bac û sîgorteyê bi rêkûpêk bidin

✔ Ji sûc û pirsgirêkên qanûnî dûr bimînin

✔ Belge û agahiyên rast pêşkêş bikin

✔ Rewşa îqameta xwe her dem bişopînin

 

Li Almanyayê, welatîbûn encama “baweriya mafî” ya dewletê li kesekî ye؛ baweriyek ku bi qanûnperestî, stabîlîte û tevlêbûna civakî tê bidestxistin.

 

⸻

 

✔ Stabîlîte

✔ Ewlehî

✔ Pêşerojek baştir

 

Ev sê sedem, girîngtirîn hincetên gelek koçberan in ji bo girtina pasaporta Almanî.