Îqama Daimî li Almanyayê

Merc, fayde, qanûn û cudahiya wê bi îqama demkî re

 

Destpêk

 

Ji bo gelek koçberên ku li Almanyayê dijîn û dixebitin, standina îqama daimî yek ji girîngtirîn qonaxên jiyana koçberiyê ye. Gelek kes salan bi îqama demkî dijîn û her dem ji van tiştan ditirsin:

 

* dirêjkirina îqamayê,

* kontrata karê,

* guhertina qanûnan,

* an jî biryara daîreya koçberiyê.

 

Îqama daimî ya Almanyayê ango Niederlassungserlaubnis, rê dide ku kes bê sînorkirina demê li Almanyayê bijî û bixebite û ewlehiyeke zêdetir a îqamayê bistîne.

 

Lê berevajî ya ku hin kes difikirin, îqama daimî “xweber” nayê dayîn. Daîreya koçberiyê ya Almanyayê rewşa darayî, demjimêra mayînê, dravdana bîmeya teqawidiyê, zanîna zimanê Almanî, qeyda cezayî û asta tevlêbûna kesî di civakê de dinirxîne.

 

⸻

 

Îqama daimî li Almanyayê çi ye?

 

Îqama daimî cureyekî destûra mayîna bêdem e li Almanyayê.

 

Berevajî îqama demkî:

 

* dîroka dawiyê tune ye,

* bi karekî taybet ve girêdayî nîne,

* û ewlehiya zêdetir a mayînê çêdike.

 

Kesê ku îqama daimî heye:

 

* dikare bi azadî bixebite,

* karê xwe biguherîne,

* karsaziyek ava bike,

* û bi gelemperî kêmtir li ser dirêjkirina îqamayê fikar dike.

 

⸻

 

Cudahiya navbera îqama daimî û hemwelatiya Almanyayê

 

Gelek kes van herduyan bi hev re tevlîhev dikin.

 

Îqama daimî tê vê maneyê:

 

* mafê jiyana daimî li Almanyayê,

 

lêbelê kes hîn jî:

 

* pasaporta Almanî tune ye,

* mafê dengdanê tune ye,

* û wek hemwelatiyê Almanî nayê hesibandin.

 

Lê hemwelatîbûn (Einbürgerung):

 

* qonaxeke bilindtir e

* û kes bi fermî dibêje hemwelatiyê Almanyayê.

 

⸻

 

Bingehê qanûnî yê îqama daimî

 

§ 9 Aufenthaltsgesetz (AufenthG)

 

Nivîsa qanûnê

 

„Einem Ausländer ist die Niederlassungserlaubnis zu erteilen, wenn

er seit fünf Jahren die Aufenthaltserlaubnis besitzt,

sein Lebensunterhalt gesichert ist,

er mindestens 60 Monate Pflichtbeiträge oder freiwillige Beiträge zur gesetzlichen Rentenversicherung geleistet hat,

Gründe der öffentlichen Sicherheit oder Ordnung nicht entgegenstehen,

ihm die Beschäftigung erlaubt ist,

er über ausreichende Kenntnisse der deutschen Sprache verfügt

und

er über Grundkenntnisse der Rechts- und Gesellschaftsordnung und der Lebensverhältnisse im Bundesgebiet verfügt.“

 

⸻

 

Wergera hêsan

 

Îqama daimî ji bo kesekî biyanî tê dayîn heke:

 

* bi kêmî ve 5 salan destûra mayînê hebe;

* karibe jiyana xwe dabîn bike;

* bi kêmî ve 60 meh pereyên bîmeya teqawidiyê daye;

* ji bo ewlehiya giştî metirsî nebe;

* mafê karê hebe;

* zimanê Almanî baş bizane;

* û li ser pergala qanûnî û civakî ya Almanyayê agahdar be.

 

⸻

 

Merca 5 salan a mayînê

 

Di piraniya rewşan de, kes divê bi kêmî ve 5 salan bi awayekî qanûnî li Almanyayê jiyabe. Cureyê îqamayê girîng e û hin demjimêrên mayînê dibe ku bi tevahî neyên hesibandin.

 

Mînak: heke kesekî 6 mehan li gorî qanûna Dublinê di xetereya şandinê bo welatekî din de be, lê paşê şandin rawestîne, hesabkirina 5 salan bi gelemperî piştî dawiya proseya Dublinê dest pê dike.

 

⸻

 

Merca bîmeya teqawidiyê

 

Yek ji mercên herî girîng yên îqama daimî:

 

dayîna bi kêmî ve 60 meh pereyên bîmeya teqawidiyê (Rentenversicherung)

 

e.

 

Ev drav bi gelemperî bi rêya:

 

* karê qanûnî,

* an jî hin dayînên dilxwazî

 

tê dayîn.

 

⸻

 

Merca zimanê Almanî

 

Bi gelemperî daxwazkar divê belgeya zimanê Almanî ya asta B1 pêşkêş bike.

 

Daîreya koçberiyê dixwaze piştrast bibe ku kes:

 

* dikare serbixwe bijî,

* û dikare di civaka Almanî de tevlî bibe.

 

⸻

 

Hatin û rewşa darayî

 

Kes divê nîşan bide ku:

 

* dahata domdar heye,

* bi tevahî girêdayî alîkariyên dewletê nîne,

* û dikare mesrefa xwe û malbata xwe dabîn bike.

 

⸻

 

Alîkariya Jobcenterê pirsgirêk çêdike?

 

Di gelek rewşan de, daxwazên kesên ku alîkariyên dewletê distînin tên redkirin an jî demeke dirêjtir ji bo nirxandinê hewce dikin.

 

Lê xwediyên Blue Cardê bi gelemperî dikarin zûtir îqama daimî bistînin.

 

Li gorî madeya 18c a qanûna mayînê:

 

⸻

 

§ 18c Aufenthaltsgesetz (AufenthG) – Îqama daimî ji bo pisporan

 

Nivîsa qanûnê

 

„(1) Einem Fachkraft mit einer Aufenthaltserlaubnis nach den §§ 18a, 18b oder 18d ist ohne Zustimmung der Bundesagentur für Arbeit eine Niederlassungserlaubnis zu erteilen, wenn

sie seit drei Jahren im Besitz einer Aufenthaltserlaubnis ist,

sie mindestens 36 Monate Pflichtbeiträge oder freiwillige Beiträge zur gesetzlichen Rentenversicherung geleistet hat,

die Voraussetzungen des § 9 Absatz 2 Satz 1 Nummer 2 und 4 bis 6, 8 und 9 vorliegen und

sie über ausreichende Kenntnisse der deutschen Sprache verfügt.

 

(2) Abweichend von Absatz 1 ist Inhabern einer Blauen Karte EU eine Niederlassungserlaubnis zu erteilen, wenn sie mindestens 27 Monate eine Beschäftigung nach § 18g ausgeübt haben und für diesen Zeitraum Pflichtbeiträge oder freiwillige Beiträge zur gesetzlichen Rentenversicherung geleistet haben und über einfache Kenntnisse der deutschen Sprache verfügen. Abweichend hiervon beträgt die Frist 21 Monate, wenn die Fachkraft über ausreichende Kenntnisse der deutschen Sprache verfügt.“

 

⸻

 

Werger

 

§ 18c Qanûna Mayînê – Îqama daimî ji bo pisporan

 

“(1) Pisporê ku destûra mayînê li gorî §§18a, 18b an 18d hebe, bêyî erêkirina daîreya karê Almanyayê dikare îqama daimî bistîne heke:

 

* bi kêmî ve 3 salan destûra mayînê hebe;

* bi kêmî ve 36 meh pereyên bîmeya teqawidiyê daye;

* şertên §9 bend 2 hejmarên 2 û 4 heta 6 û 8 û 9 pêk bîne;

* û zimanê Almanî baş bizane.

 

(2) Xwediyên Blue Cardê dikarin îqama daimî bistînin heke:

 

* bi kêmî ve 27 mehan di karekî têkildar de xebitîbin;

* di vê demê de pereyên bîmeya teqawidiyê dayibin;

* û zimanê Almanî ya bingehîn bizanibin.

 

Heke kes zimanê Almanî baş bizane, ev dem dikeve 21 mehan.”

 

⸻

 

Bandora bêkariyê li ser îqama daimî

 

Gelek koçber ditirsin ku heke berî daxwaza îqama daimî an di dema proseya wê de karê xwe ji dest bidin, ev yek li ser dosyeya wan bandor bike.

 

Bêkariya kurt bi gelemperî pirsgirêkeke mezin çênake heke kes dîroka kar û darayî ya baş hebe.

 

Lê:

 

* bêkariya dirêj,

* girêdayîbûna zêde bi alîkariyên dewletê,

* an jî pirsgirêkên bacê

 

dikarin li ser dosyeyê bandor bikin.

 

⸻

 

Qeyda cezayî girîng e?

 

Erê, pir girîng e.

 

Sûcên wek:

 

* tundûtûjî,

* sûcên narkotîkê,

* dizî,

* sextekarî,

* sûcên internetê,

* an jî bikaranîna belgeyên sexte

 

dikarin bibin sedema:

 

* redkirina îqama daimî,

* derengmayîna dosyeyê,

* an jî pirsgirêkên dirêjkirina îqamayê.

 

⸻

 

Feydeyên îqama daimî

 

Standina îqama daimî gelek feyde hene:

 

✔ Ewlehiya zêdetir a mayînê

✔ Azadiya karê

✔ Guhertina kar hêsantir

✔ Ava kirina karsaziyê

✔ Şansa baştir ji bo wergirtina krediyê

✔ Kêmtir fikar li ser dirêjkirina îqamayê

✔ Rêyek hêsantir bo hemwelatîbûnê

 

⸻

 

Çewtiyên xeternak

 

Hin çewtî dikarin pirsgirêkên mezin çêkin:

 

* nedayîna bacê,

* rawestandina bîmeyê,

* pêşkêşkirina belgeyên sexte,

* sûcên cezayî,

* veşartina agahiyan,

* an jî binpêkirina qanûnên koçberiyê.

 

⸻

 

Encama dawî

 

Îqama daimî ya Almanyayê yek ji girîngtirîn qonaxên jiyana koçberiyê ye û dikare ewlehî, aramî û azadiya zêdetir ji bo koçberan çêbike.

 

Ji bo zêdekirina şansa wergirtina îqama daimî:

 

✔ Fêrbûna zimanê Almanî bi cidî bigirin

✔ Bac û bîme bi rêkûpêk bidin

✔ Qeyda cezayî çênekin

✔ Belgeyên rast pêşkêş bikin

✔ Rewşa îqamaya xwe bi rêkûpêk bişopînin

 

Li Almanyayê, îqama daimî tenê kartekî mayînê nîne; ew nîşana ewlehî û baweriya qanûnî ya dewletê ye.

 

⸻

 

✔ Aramî

✔ Ewlehî

✔ Pêşeroja dirêjdem

 

Ev sê xal in ku gelek koçber ji bo wergirtina îqama daimî ya Almanyayê hewl didin.