Sûcên Pere û Mûlkiyetê di Qanûna Cezayê ya Almanî de

Dizî, Xapandin, Talankirin û Têkbirina Mûlkiyetê

 

Pêşek

 

Li Almanyayê sûcên pere û sûcên li dijî mûlkiyetê bi ciddiyeteke mezin têne girtin. Gelek tevgerên ku hin kes wan wekî “tiştek piçûk” an “xeletiyeke asayî” dibînin, li gorî qanûna Almanî sûc in û dikarin encamên qanûnî yên giran hebin.

 

Qanûna Cezayê ya Almanî (StGB) mûlk, sermaye û mafên pereyî yên kesan diparêze. Van qanûnan sûcên wekî dizî, xapandin, xwedîkirina neqanûnî ya tiştan, talankirin û têkbirina mûlkiyetê dihewînin.

 

Ev mijar bi taybetî ji bo koçberan girîng e, ji ber ku hin tevgerên ku li hin welatan ne pir girîng têne dîtin, li Almanyayê dikarin bibin sedema vekirina dozeke cezayî, cezayên pereyî yên giran an jî pirsgirêkên îqametê.

 

Beşa Yekem: Dizî

 

§ 242 StGB – Dizî (Diebstahl)

 

Nivîsa qanûnê (bi Almanî):

 

„Wer eine fremde bewegliche Sache einem anderen in der Absicht wegnimmt, die Sache sich oder einem Dritten rechtswidrig zuzueignen, wird mit Freiheitsstrafe bis zu fünf Jahren oder mit Geldstrafe bestraft.“

 

Werger:

 

Her kesê ku tiştekê hereketbar ê kesekî din bi armanca xwedîkirina neqanûnî ji bo xwe an kesekî din bistîne, bi girtina heta pênc salan an cezayê pereyî tê cezakirin.

 

 

Ravekirina hêsan:

 

Dizî tenê dizîna mezin nîne. Heta standina tiştekî biçûk ji firotgehekê bêyî dayîna pereyan jî sûc tê hesibandin.

 

Li Almanyayê nirxa kêm ya tiştê nayê wateya ku sûc nayê girtin.

 

Mînak:

 

* Standina tiştan ji firotgehê bêyî dayîna pereyan

* Derketin ji self-checkout bêyî scan kirina hemû tiştan

* Standina bisîklet an tiştên kesekî din bêyî destûr

* Bikaranîna bilêt an karta rêwîtiyê ya kesekî din

 

Beşa Duyem: Xwedîkirina Neqanûnî

 

§ 246 StGB – Xwedîkirina Neqanûnî (Unterschlagung)

 

Nivîsa qanûnê (bi Almanî):

 

„Wer eine fremde bewegliche Sache sich oder einem Dritten rechtswidrig zueignet, wird mit Freiheitsstrafe bis zu drei Jahren oder mit Geldstrafe bestraft.“

 

Werger:

 

Her kesê ku tiştekê hereketbar ê kesekî din bi awayekî neqanûnî ji bo xwe an kesekî din xwedî bike, bi girtina heta sê salan an cezayê pereyî tê cezakirin.

 

Ravekirina hêsan:

 

Ev madde dema ku kesek tiştekî bibîne an demekê li cem wî bimîne û ew paşde nedê tê sepandin.

 

Mînak:

 

* Hêlandina cüzdan an têlefonê ku hatiye dîtin

* Vegerandina ne tiştê ku hatiye deyn kirin

* Bikaranîna pereyên ku bi şaşî hatine şandin hesabê te

 

 

Beşa Sêyem: Xapandin

 

§ 263 StGB – Xapandin (Betrug)

 

Nivîsa qanûnê (bi Almanî):

 

„Wer in der Absicht, sich oder einem Dritten einen rechtswidrigen Vermögensvorteil zu verschaffen, das Vermögen eines anderen dadurch beschädigt, dass er durch Vorspiegelung falscher oder durch Entstellung oder Unterdrückung wahrer Tatsachen einen Irrtum erregt oder unterhält, wird bestraft.“

 

Werger:

 

Her kesê ku bi armanca bidestxistina berjewendiyeke pereyî ya neqanûnî ji bo xwe an kesekî din, bi agahdariya derewîn an veşartina rastiyan zirarê bide mal û sermayeya kesekî din, tê cezakirin.

 

Ravekirina hêsan:

 

Xapandin wateya xapandina kesan e ji bo bidestxistina pere, xizmet an berjewendiyeke pereyî.

 

Mînak:

 

* Dayîna agahdariyên derewîn ji bo wergirtina alîkariyên dewletê

* Bikaranîna belgeyên sexte

* Firotina tiştên sexte li ser internetê

* Bikaranîna hesabê bankeyê yê kesekî din bêyî destûr

* Derew gotin ji sazî û ofîsan re ji bo bidestxistina berjewendiyên pereyî

 

Beşa Çarem: Talankirin

 

§ 249 StGB – Talankirin (Raub)

 

Nivîsa qanûnê (bi Almanî):

 

„Wer mit Gewalt gegen eine Person oder unter Anwendung von Drohungen mit gegenwärtiger Gefahr für Leib oder Leben eine fremde bewegliche Sache einem anderen in der Absicht wegnimmt, die Sache sich oder einem Dritten rechtswidrig zuzueignen, wird mit Freiheitsstrafe nicht unter einem Jahr bestraft.“

 

Werger:

 

Her kesê ku bi tundûtûjî an gefên ku metirsiyek nêzîk ji bo jiyan an laşê kesekî din çêdikin, tiştekê hereketbar ê kesekî din bistîne bi armanca xwedîkirina neqanûnî, bi girtina ne kêmtir ji salekê tê cezakirin.

 

Ravekirina hêsan:

 

Heke dizî bi tundûtûjî, tirsandin an gefkirin re were kirin, ew êdî dizîya asayî nîne; ew “talankirin” tê hesibandin û cezayên wê pir girantir in.

 

Mînak:

 

* Standina têlefonê bi gef

* Talankirina li kolanan

* Gefkirin ji bo standina çente an pereyan

 

Beşa Pêncem: Têkbirina Mûlkiyetê

 

§ 303 StGB – Têkbirina Mûlkiyetê (Sachbeschädigung)

 

Nivîsa qanûnê (bi Almanî):

 

„Wer rechtswidrig eine fremde Sache beschädigt oder zerstört, wird mit Freiheitsstrafe bis zu zwei Jahren oder mit Geldstrafe bestraft.“

 

Werger:

 

Her kesê ku bi awayekî neqanûnî tiştekê kesekî din xerab bike an wê tune bike, bi girtina heta du salan an cezayê pereyî tê cezakirin.

 

Ravekirina hêsan:

 

Zarar dayîna tişt an mûlkiyeta kesekî din — heta di dema hêrs an pevçûnê de jî — dikare sûc be.

 

Mînak:

 

* Şikandina têlefon an tiştên kesekî din

* Zarar dayîna erebeyê

* Nivîsandina graffiti li ser dîwar an trênan

* Têkbirina amûrên giştî

 

Hişyariya Girîng ji bo Koçberan

 

Li Almanyayê sûcên pere û mûlkiyetê dikarin encamên pir giran hebin, heta heke nirxa pereyî kêm be.

 

Encamên gengaz:

 

* Tomarkirina di qeyda sûcdariyê de

* Cezayên pereyî yên giran

* Windakirina kar

* Pirsgirêkên îqamet an hemwelatîbûnê

* Di rewşên giran de derxistina ji welêt

 

Gelek firotgeh, rawestgehên trênê û cihên giştî bi kamerayên çavdêrî têne parastin û lêpirsîna van sûcan gelek caran bi lez tê kirin.

 

Encama Dawî

 

Ji bo jiyaneke ewle û qanûnî li Almanyayê:

 

✔ Rêzê li mûlkiyeta kesên din bigirin

✔ Ji her cure xapandin û sûistifadehiya pereyî dûr bimînin

✔ Heke hûn tiştekî bibînin, wê radest bikin

✔ Di kirîn, firotin û karûbarên pereyî de rast û zelal bin

 

Li Almanyayê rêzgirtina ji mûlkiyet û mafên pereyî yek ji bingehên girîng ên jiyana civakî û qanûnî ye.

 

✔ Rêz

✔ Rastgoî

✔ Berpirsiyarî

Ev sê prensîb bingehên jiyaneke ewle û qanûnî li Almanyayê ne.