وصیت‌نامه دست‌نویس در آلمان: اشتباه کوچکی که می‌تواند…

می‌خواهید تکلیف خانواده روشن باشد؛ متن وصیت را تایپ می‌کنید، پرینت می‌گیرید و امضا می‌زنید. کار منطقی به نظر می‌رسد، اما شرایط وصیت‌نامه عادیِ دست‌نویس در آلمان را ندارد. برای اینکه خواسته شما گرفتار اشتباه شکلی نشود، هم روش نوشتن و هم معنی متن را بررسی کنید.

تمام متن باید به خط خودتان باشد

طبق ماده ۲۲۴۷ قانون مدنی آلمان، باید تمام متن وصیت را شخصاً با دست بنویسید و امضا کنید. متن تایپ‌شده، ایمیل یا فرم چاپی با امضای شما این شکل قانونی را تأمین نمی‌کند. نوشتن متن توسط شخص دیگر هم کافی نیست. برای این نوع معمول وصیت‌نامه، شاهد یا تنظیم رسمی نزد دفترخانه الزامی نیست.

زیر تمام متن امضا کنید؛ بهتر است نام و نام خانوادگی کامل باشد. محل و تاریخ کامل را نیز بنویسید. نبود تاریخ یا محل همیشه وصیت‌نامه را خودبه‌خود باطل نمی‌کند؛ اما اگر این نبودن درباره اعتبار سند تردید ایجاد کند، اطلاعات لازم باید از راه دیگری قابل‌اثبات باشد. شماره‌گذاری صفحه‌ها برای متن چندصفحه‌ای مفید است.

این روش برای بزرگسالانی است که می‌توانند نوشته را بخوانند. علاوه بر آن باید اهلیت وصیت داشته باشید: معنی تصمیم خود را بفهمید و بتوانید مطابق این فهم عمل کنید. اگر نوشتن، خواندن یا توان فهم محل تردید است، درباره روش مناسب نزد دفتر اسناد رسمی مشورت بگیرید. رسمی‌کردن سند، نداشتن اهلیت وصیت را جبران نمی‌کند.

وارث را روشن تعیین کنید

مشخص کنید چه کسی وارث است و چه سهمی دارد. نام کامل و تاریخ تولد به جلوگیری از اشتباه کمک می‌کند. واگذاری یک وسیله مشخص به عنوان Vermächtnis، یعنی وصیت به نفع شخص درباره مال معین، با تعیین آن شخص به عنوان وارث فرق دارد. فهرست وسایل ممکن است تکلیف باقی دارایی‌ها را نامعلوم بگذارد.

مثلاً لیلا می‌خواهد برادرش تنها وارث باشد و خواهرزاده‌اش گردن‌بند را بگیرد. این دو نقش حقوقی یکسان نیست. فهرست تایپ‌شده و امضاشده ابتدا مشکل شکل دارد؛ اما دست‌نویس‌کردن یک فهرست مبهم هم مشکل معنی آن را حل نمی‌کند.

وصیت‌نامه حق سهم اجباری، Pflichtteil، را هم خودکار از بین نمی‌برد. برخی نزدیکان محروم‌شده از ارث، به‌ویژه فرزندان، همسر و در بعضی شرایط والدین، ممکن است طلبی پولی معادل نصف ارزش سهم قانونی ارث خود داشته باشند. این طلب لزوماً آنان را شریک ارث نمی‌کند.

اصل سند باید پیدا شود

می‌توانید بخواهید وصیت‌نامه دست‌نویس در دادگاه امور ارث، Nachlassgericht، به‌طور رسمی نگهداری شود. اگر خودتان آن را نگه می‌دارید، جای امنی انتخاب کنید که پس از فوت قابل‌شناسایی باشد. اسکن برای مراجعه مفید است، اما جای رسیدگی درست به اصل سند را نمی‌گیرد. دارنده وصیت‌نامه‌ای که در نگهداری رسمی نیست، باید پس از اطلاع از فوت، آن را بی‌درنگ به دادگاه امور ارث تحویل دهد؛ منتظر توافق خانواده نمانید.

چک‌لیست پیش از امضا

- خواسته‌ها، دارایی‌ها و بدهی‌های احتمالی را پیش از نوشتن فهرست کنید.

- وارث، سهم او و واگذاری‌های معین را از هم روشن جدا کنید.

- پیش از تغییر، وصیت‌نامه‌ها و قراردادهای ارث قبلی را بررسی کنید؛ ممکن است الزام‌آور باشند.

- متن نهایی را خودتان بنویسید، زیر آن امضا کنید و محل و تاریخ بگذارید.

- نگهداری امن را ترتیب دهید و پس از تغییر مهم خانوادگی یا جابه‌جایی دوباره بررسی کنید.

ارتباط با کشور دیگر، بررسی جدا می‌خواهد

رعایت شکل آلمانی به‌تنهایی تعیین نمی‌کند قانون ارث کدام کشور اعمال می‌شود. در مقررات ارث اتحادیه اروپا، معمولاً اقامتگاه عادی هنگام فوت معیار است، با استثناهای قانونی. انتخاب قانون اصولاً به کشوری محدود است که هنگام انتخاب یا فوت تابعیت آن را دارید. معاهدات بین‌المللی موجود ممکن است مقدم باشند؛ پذیرش سند در خارج و مالیات ارث هم مسائل جداگانه‌اند.

اگر تابعیت خارجی، مال در خارج، برنامه مهاجرت، وصیت مشترک یا اختلاف خانوادگی دارید، پیش از امضا با دفتر اسناد رسمی یا وکیل ارثِ آشنا با کشورهای مربوط مشورت کنید. این راهنما اطلاعات عمومی است، نه وصیت‌نامه آماده برای وضعیت شخصی شما.

بررسی‌شده در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶.

منابع رسمی

- BGB § 2247: Eigenhändiges Testament

https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__2247.html

- BGB § 2229: Testierfähigkeit

https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__2229.html

- BGB § 2248: Amtliche Verwahrung

https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__2248.html

- BGB § 2259: Ablieferung nach dem Tod

https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__2259.html

- BGB § 2303: Pflichtteil

https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__2303.html

- EU-Verordnung 650/2012, Art. 21, 22, 75

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32012R0650