قرارداد مدت‌دار در آلمان؛ پایان قرارداد و مهلت سه‌هفته‌ای اعتراض

قراردادتان رو به پایان است و مدیر می‌گوید «داریم درباره تمدید صحبت می‌کنیم». مذاکره را ادامه دهید، اما تاریخ پایان فعلی را همین حالا بررسی کنید. وعده احتمال تمدید، مهلت اعتراض حقوقی یا مهلت اداره کار را محفوظ نمی‌کند.

 

قرارداد چگونه تمام می‌شود؟

قرارداد با تاریخ مشخص معمولاً با پایان مدت توافق‌شده تمام می‌شود؛ ماده ۱۵ TzBfG. برای این پایان، نامه اخراج جداگانه لازم نیست. قرارداد وابسته به تحقق هدف با انجام آن هدف پایان می‌یابد، اما نه زودتر از دو هفته پس از دریافت اطلاع کتبی کارفرما درباره زمان تحقق هدف.

 

فسخ عادی پیش از پایان مدت اصولاً فقط وقتی ممکن است که قرارداد فردی یا قرارداد جمعی قابل اعمال آن را پیش‌بینی کرده باشد. قواعد خاص پایان رابطه نیز ممکن است مؤثر باشند. متن قرارداد خود را بخوانید؛ همه قراردادهای مدت‌دار یکسان نیستند.

 

مبنا و شکل قرارداد را بررسی کنید

ماده ۱۴ دلیل عینی مانند نیاز موقت یا جانشینی کارمند دیگر را برای مدت‌داربودن می‌پذیرد. قاعده عادیِ بدون دلیل عینی، مجموعاً تا دو سال و حداکثر سه تمدید در همان دوره است. تفاوت‌های قرارداد جمعی و موارد خاص قانونی وجود دارند؛ دو سال سقف عمومی همه وضعیت‌ها نیست.

 

اشتغال قبلی نزد همان کارفرما اصولاً مانع استفاده از همین قاعده عادی بدون دلیل است. رویه دادگاه قانون اساسی استثناهای محدودی می‌شناسد؛ مثلاً کار قبلی بسیار دور، کاملاً متفاوت یا بسیار کوتاه بوده باشد. قاعده عمومی وجود ندارد که فاصله سه‌ساله همیشه کافی است.

 

توافق مدت‌دار باید شکل کتبی قانونی داشته باشد. امضای الکترونیکی واجد شرایط می‌تواند جایگزین الکترونیکی این شکل باشد؛ ایمیل عادی یا تصویر امضا معادل آن نیست. امضای دیرهنگام، تمدید پس از پایان قرارداد یا تغییر هم‌زمان شرایط کار را فردی بررسی کنید. این‌ها علامت نیاز به بررسی‌اند، نه آزمون کامل اعتبار قرارداد.

 

سه هفته برای دادگاه اهمیت حیاتی دارد

برای ادعای بی‌اعتباری مدت‌داربودن، ماده ۱۷ اصولاً طرح دعوا در دادگاه کار را ظرف سه هفته پس از پایان توافق‌شده لازم می‌داند. اعتراض به منابع انسانی، صحبت با اتحادیه یا مذاکره تمدید جای دعوا را نمی‌گیرد. ازدست‌رفتن مهلت می‌تواند طبق قواعد مورد ارجاع ماده ۱۷ باعث معتبر محسوب‌شدن شرط شود؛ پذیرش دیرهنگام استثنایی است.

 

اگر کار پس از تاریخ پایان ادامه یابد، ماده ۱۷ قاعده خاصی برای شروع مهلت دارد که به دریافت اعلام کتبی کارفرما مبنی بر پایان رابطه به علت مدت‌داربودن وابسته است. ادامه کار با آگاهی کارفرما نیز طبق ماده ۱۵ بند ۶ ممکن است اثر داشته باشد. هر شیفت اضافه خودکار استخدام دائمی ایجاد نمی‌کند؛ آگاهی کارفرما، مخالفت او و واقعیت‌های دیگر مهم‌اند.

 

مثلاً مدت قرارداد ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ تمام می‌شود. در حالت عادی، مهلت سه‌هفته‌ای ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ پایان می‌یابد. زود مشورت و اقدام کنید؛ منتظر جلسه وعده‌داده‌شده برای ۲۲ اکتبر نمانید. تاریخ دقیق پرونده خودتان باید جدا بررسی شود.

 

ثبت جویندگی کار مسیر جداگانه دارد

طبق ماده ۳۸ SGB III، دست‌کم سه ماه پیش از پایان کار به‌عنوان جویای کار ثبت‌نام کنید. اگر کمتر از سه ماه پیش از پایان از آن مطلع شدید، ظرف سه روز از اطلاع ثبت‌نام لازم است. اعتراض به پایان قرارداد یا وعده تمدید این وظیفه را برنمی‌دارد. ثبت جویندگی کار با ثبت بیکاری و درخواست مزایا متفاوت است.

 

فهرست اقدام

- اصل قرارداد و همه تمدیدها را نگه دارید.

- تاریخ امضا، شروع واقعی و سابقه کار نزد همان کارفرما را بنویسید.

- پایان قرارداد، مهلت دادگاه و ثبت اداره کار را در تقویم بگذارید.

- پیش از پایان مهلت دادگاه مشورت حقوق کار بگیرید.

 

بی‌اعتباری شرط مدت طبق ماده ۱۶ می‌تواند به رابطه نامحدود منتهی شود، اما باید بررسی و در صورت اختلاف به‌موقع پیگیری شود. این راهنمای عمومی است؛ متخصص حقوق کار باید زنجیره قراردادها، شکل امضا و مقررات خاص احتمالی را بررسی کند.

 

بررسی منابع: ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶

 

منابع رسمی

- TzBfG §§ 14–17

https://www.gesetze-im-internet.de/tzbfg/BJNR196610000.html

- TzBfG § 17

https://www.gesetze-im-internet.de/tzbfg/__17.html

- BGB § 126a

https://www.gesetze-im-internet.de/bgb/__126a.html

- SGB III § 38

https://www.gesetze-im-internet.de/sgb_3/__38.html

- BVerfG 06.06.2018, 1 BvL 7/14

https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/DE/2018/bvg18-047.html