Almanya’da İş Sözleşmesinin Sona Erdirilmesi

Çalışan Hakları, İtiraz Süresi ve Önemli Hukuki Hatalar

 

⸻

 

Giriş

 

Almanya’da çalışan birçok göçmen için işten çıkarılma mektubu yani Kündigung almak, çalışma hayatının en stresli olaylarından biri olarak görülür.

 

Bazı insanlar Almanya’da işverenin istediği zaman ve hiçbir sebep göstermeden çalışanı işten çıkarabileceğini düşünür. Ancak gerçekte Alman iş hukuku birçok durumda çalışanları korur ve işveren belirli yasal şartlara ve kurallara uymak zorundadır.

 

Aynı zamanda birçok göçmen, yasaları bilmediği için itiraz hakkını kaybetmekte, yanlış belgeleri imzalamakta veya haklarını bilmeden maddi ve oturumla ilgili sorunlar yaşamaktadır.

 

Bu makale, Almanya’da bir iş ilişkisinin sona erdirilmesiyle ilgili şartlar ve kurallar hakkında basit ve pratik bir rehberdir.

 

⸻

 

Kündigung nedir?

 

Kündigung, bir iş ilişkisinin resmi olarak sona erdirildiğini bildiren yazılı bir belgedir.

 

Bu fesih:

 

* işveren tarafından,

* veya çalışan tarafından yapılabilir.

 

Ancak her iki taraf da iş sözleşmesinde belirtilen şartlara uymalıdır ve bu şartlar Alman yasalarına aykırı olmamalıdır.

 

Örneğin:

 

Her iki tarafın imzaladığı iş sözleşmesinde, çalışanın işten ayrılmak istediği tarihten 4 hafta önce yazılı Kündigung vermesi gerektiği belirtilmişse, çalışan özel durumlar dışında ayrılış tarihini 2 hafta sonrası olarak belirleyemez.

 

⸻

 

Almanya’da Kündigung Türleri

 

Almanya’da birkaç temel Kündigung türü vardır:

 

1. Ordentliche Kündigung

 

Yasal ihbar süresine uyularak yapılan normal fesih.

 

2. Fristlose Kündigung

 

Yasal veya sözleşmede belirtilen süre beklenmeden yapılan derhal fesih.

 

3. Aufhebungsvertrag

 

İki tarafın anlaşarak iş ilişkisini sona erdirmesi.

 

⸻

 

Soru: İş sözleşmesi sözlü olarak sona erdirilebilir mi?

 

Genellikle hayır.

 

Almanya’da Kündigung yazılı ve resmi olmak zorundadır.

 

Yani WhatsApp mesajı, telefon görüşmesi, e-posta veya sözlü işten çıkarma tek başına genellikle yeterli değildir. Fesih talebinde bulunan taraf, imzalı, tarihli ve resmi bir yazılı belge sunmalıdır.

 

⸻

 

Önemli Yasal Düzenleme

 

§ 623 BGB – Kündigungun Yazılı Şekli

 

Kanun Metni

 

„Die Beendigung von Arbeitsverhältnissen durch Kündigung oder Auflösungsvertrag bedarf zu ihrer Wirksamkeit der Schriftform.“

 

⸻

 

Çeviri

 

“İş ilişkisinin fesih veya karşılıklı anlaşma yoluyla sona erdirilmesi, geçerli olabilmesi için yazılı şekil gerektirir.”

 

⸻

 

Probezeit (Deneme Süresi) ve İşten Çıkarma

 

Birçok iş sözleşmesinde ilk birkaç ay Probezeit (deneme süresi) olarak kabul edilir.

 

Bu dönemde iş ilişkisini sona erdirmek genellikle daha kolaydır ve Kündigung süresi daha kısadır.

 

Ancak deneme süresinde bile bazı koruyucu yasalar ve ayrımcılık yasağı geçerlidir.

 

⸻

 

Göçmenlerin En Büyük Hatası

 

Bazı kişiler şöyle düşünür:

“Probezeit dönemindeyim, hiçbir hakkım yok.”

 

Bu düşünce tamamen yanlıştır.

 

Yasa çalışanı yine de korur ve işverenin fesih kararına itiraz etme hakkınız vardır.

 

⸻

 

İşten Çıkarmaya İtiraz Süresi

 

Çok önemli:

 

Bir kişi Kündigung alırsa, genellikle Arbeitsgericht’e (İş Mahkemesi) itiraz etmek için sadece 3 haftası vardır.

 

Bu süre kaçırılırsa, hukuka aykırı bir işten çıkarma bile geçerli sayılabilir.

 

⸻

 

Örnek

 

Diyelim ki:

 

İşveren sizi geçerli bir neden olmadan işten çıkarıyor, ancak siz mektubu bir kenara koyuyor veya geç harekete geçiyorsunuz.

 

Yasal süre geçtikten sonra itiraz etmek çok daha zor olur. Ayrıca neden zamanında itiraz etmediğinizi açıklayan ikna edici bir sebep sunmanız gerekir. Aksi halde başvurunuzun değerlendirilme ihtimali oldukça düşük olur.

 

İkna edici sebeplere örnek olarak:

 

* hastalık ve hastanede yatış,

* birinci derece yakınların vefatı,

* veya benzeri ciddi durumlar verilebilir.

 

⸻

 

İşveren İşten Çıkarma Sebebini Açıklamak Zorunda mı?

 

Evet.

 

Özellikle Kündigungsschutzgesetz’in (KSchG) uygulandığı büyük şirketlerde işveren fesih nedenini açıklamalıdır.

 

⸻

 

Fristlose Kündigung nedir?

 

Fristlose Kündigung, işverenin iş ilişkisinin devamının artık kabul edilemez olduğunu iddia ettiği derhal fesih türüdür.

 

Örneğin:

 

İşveren hırsızlık, şiddet, tehdit, ağır hakaret, dolandırıcılık veya şirket kurallarının ciddi ihlalini kanıtlayabilirse çalışanı çok hızlı şekilde işten çıkarabilir.

 

Bazı durumlarda işveren normal ihbar süresine uymadan sözleşmeyi feshedebilir. Ancak bu yine de yasal olmalı ve itiraz edilebilir olmalıdır.

 

⸻

 

Hastalık İşten Çıkarmaya Sebep Olur mu?

 

Birçok göçmen bu durumdan korktuğu için hasta olsa bile işe gitmeye çalışır.

 

Oysa Almanya’da yaygın bir söz vardır:

“Önce sağlık, sonra iş.”

 

Yani gerçekten hasta hissediyorsanız hastalık izni kullanabilirsiniz.

 

Kısa süreli hastalık genellikle işten çıkarma için yeterli sebep değildir — tabii işveren hastalığın gerçek olmadığını ve kişinin sadece işe gitmemek için hasta numarası yaptığını kanıtlamazsa.

 

Örneğin:

 

Bir kişi hasta olduğunu söyler ancak daha sonra seyahatte olduğu ve aslında hasta olmadığı ortaya çıkar.

 

Başka bir durumda ise kişi sağlık sorunları nedeniyle artık işini sürdüremiyor ve eski performansını gösteremiyorsa iş ilişkisi sona erdirilebilir.

 

Bunun dışında birkaç günlük grip veya kısa süreli hastalık nedeniyle dinlenmek istemek genellikle fesih için geçerli sebep değildir.

 

⸻

 

Hamilelik Döneminde İşten Çıkarma

 

Almanya’da hamile kadınlar çok güçlü yasal koruma altındadır.

 

Bu nedenle hamilelik sırasında veya doğumdan kısa süre sonra işten çıkarma genellikle yasadışıdır.

 

Hiçbir işveren çalışanını hamile olduğu için işten çıkaramaz.

 

⸻

 

Aufhebungsvertrag nedir?

 

Bazı işverenler Kündigung yerine Aufhebungsvertrag imzalanmasını teklif eder.

 

Bu, iş ilişkisinin karşılıklı anlaşmayla sona erdirilmesi anlamına gelir.

 

⸻

 

Önemli Uyarı

 

Bazı göçmenler bu sözleşmeyi danışmadan imzalamaktadır.

 

Ancak bu durum işsizlik maaşı, oturum izni veya sosyal yardımlar üzerinde olumsuz etki yaratabilir.

 

Şunu unutmayın:

 

Eğer işten çıkarma işveren tarafından yapılmışsa, Arbeitsamt’a başvurarak işsizlik maaşı talep edebilirsiniz.

 

Çalışma sürenize ve aile durumunuza bağlı olarak net maaşınızın yaklaşık %65 ila %75’ini 9 ila 15 ay arasında alabilirsiniz.

 

Ancak işten ayrılma talebi sizden gelirse veya karşılıklı anlaşma yapılırsa, işsizlik maaşı gecikebilir veya kısıtlanabilir.

 

⸻

 

Kündigung Aldıktan Sonra Ne Yapılmalı?

 

Kündigung aldıysanız:

 

✔ Sakin olun

✔ Mektubu aldığınız tarihi kaydedin

✔ 3 haftalık süreyi unutmayın

✔ Okumadan hiçbir şeyi imzalamayın

✔ Gerekirse bir avukata veya Beratungsstelle’ye danışın

 

Ayrıca sosyal destek almak ve işsizliğinizi resmi olarak bildirmek için Agentur für Arbeit’a başvurmanız gerekir.

 

⸻

 

İşten Çıkarılma Oturumu Etkiler mi?

 

Bazı göçmenler için evet.

 

Özellikle oturum izni işe bağlıysa veya kişi uzun süre işsiz kalırsa etkilenebilir.

 

Ancak her işten çıkarılma oturumun kaybedileceği anlamına gelmez.

 

⸻

 

Ayrımcılık ve Hukuka Aykırı Fesih

 

Eğer işten çıkarma milliyet, din, cinsiyet, yaş veya ayrımcı nedenlerle yapılmışsa hukuka aykırı sayılabilir.

 

⸻

 

İş Mahkemesinin (Arbeitsgericht) Rolü

 

Arbeitsgericht, Almanya’daki iş uyuşmazlıklarını inceleyen uzman mahkemedir.

 

İşten çıkarma, maaş, fazla mesai ve iş uyuşmazlıklarıyla ilgili birçok dava burada görülür.

 

⸻

 

Göçmenlerin Yaptığı Tehlikeli Hatalar

 

Bazı kişiler Kündigung mektubunu görmezden gelir, geç harekete geçer veya belgeleri tam anlamadan imzalar.

 

Bu durum ciddi hukuki sorunlara yol açabilir.

 

Ayrıca birçok kişi teslim alındığına dair imzanın işten çıkarmayı kabul etmek anlamına geldiğini düşünür. Oysa bu her zaman doğru değildir.

 

⸻

 

Sonuç

 

Almanya’da işten çıkarılmak her zaman çalışanın tüm haklarını kaybettiği anlamına gelmez.

 

Birçok çalışanın itiraz etme, yasal koruma alma ve dava açma hakkı vardır.

 

Haklarınızı korumak için:

 

✔ İş sözleşmenizi saklayın

✔ Resmi mektupları ciddiye alın

✔ Yasal süreleri kaçırmayın

✔ Bilmeden hiçbir şeyi imzalamayın

✔ Gerektiğinde hızlı şekilde danışmanlık alın

 

Almanya’da çalışma haklarını bilmek, birçok iş, maddi ve hatta göçmenlikle ilgili sorunun önüne geçebilir.