Alman Hukuku Basitçe: Oturum, Vatandaşlık, İş ve Aile

Almanya’nın Anayasası, “Grundgesetz” (Temel Yasa) olarak bilinir ve ülkenin hukuki ve siyasi sisteminin temelini oluşturur. Bu yasa, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra insan onurunu, bireysel özgürlükleri ve hukukun üstünlüğünü tam olarak korumak ve geçmişte yaşanan acı tecrübelerin tekrarlanmasını önlemek amacıyla hazırlanmıştır. Bu yasanın ilk 19 maddesi, “Temel Haklar”a ayrılmış olup en önemli bölümleri arasında yer alır. Bu maddeler, insan onuru hakkı, ifade özgürlüğü, kanun önünde eşitlik, din özgürlüğü ve toplumsal hayata katılım hakkı gibi her bireyin temel haklarını güvence altına alır. Bu haklar yalnızca Alman vatandaşları için değil, Almanya’da yaşayan tüm bireyler için büyük önem taşır. Bu 19 ilkeyi öğrenmek ve anlamak, bireylerin haklarını daha iyi tanımalarına, onları savunmalarına ve toplumda daha aktif bir rol üstlenmelerine yardımcı olur. Ayrıca bu farkındalık, Almanya’nın yasalarını, değerlerini ve demokratik yapısını daha iyi anlamak için bir temel sağlar.

(1) İnsan onuru dokunulmazdır. Ona saygı göstermek ve onu korumak, tüm devlet organlarının görevidir. (2) Bu nedenle Alman halkı, dokunulamaz ve devredilemez insan haklarını, her insan topluluğunun, barışın ve adaletin dünyadaki temeli olarak kabul eder. (3) Aşağıdaki temel haklar, yasama, yürütme ve yargı organlarını doğrudan uygulanabilir hukuk olarak bağlar.

(1) Herkes, başkalarının haklarını ihlal etmediği ve anayasal düzene veya ahlak yasasına aykırı davranmadığı sürece, kişiliğini serbestçe geliştirme hakkına sahiptir. (2) Herkes yaşam hakkına ve bedensel bütünlüğe sahiptir. Kişi özgürlüğü dokunulmazdır. Bu haklara ancak bir kanuna dayanarak müdahale edilebilir.

(1) Bütün insanlar kanun önünde eşittir. (2) Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, kadınlar ve erkekler arasında fiilî eşitliğin gerçekleşmesini teşvik eder ve mevcut eşitsizliklerin giderilmesi için çalışır. (3) Hiç kimse cinsiyeti, soyu, ırkı, dili, vatanı ve kökeni, inancı, dini veya siyasi görüşleri nedeniyle kayrılmaz ya da dezavantajlı duruma düşürülemez. Hiç kimse engelliliği nedeniyle dezavantajlı duruma düşürülemez.

(1) İnanç ve vicdan özgürlüğü ile dini ve dünya görüşüne ilişkin inançlarını açıklama özgürlüğü dokunulmazdır. (2) Dinin serbestçe ve engellenmeden yaşanması güvence altındadır. (3) Hiç kimse vicdanına aykırı olarak silahlı askerlik hizmetine zorlanamaz. Ayrıntılar bir federal yasa ile düzenlenir.

(1) Herkes, görüşlerini söz, yazı ve görüntü ile serbestçe ifade etme ve yayma hakkına sahiptir; ayrıca genel olarak erişilebilir kaynaklardan engellenmeden bilgi edinme hakkına da sahiptir. Basın özgürlüğü ile radyo ve film yoluyla yapılan haber verme özgürlüğü güvence altındadır. Sansür yoktur. (2) Bu haklar, genel yasaların hükümleri, gençliğin korunmasına ilişkin yasal düzenlemeler ve kişisel onur hakkı ile sınırlıdır. (3) Sanat ve bilim, araştırma ve öğretim özgürdür. Öğretim özgürlüğü, Anayasaya bağlılık yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

(1) Evlilik ve aile, devlet düzeninin özel koruması altındadır. (2) Çocukların bakımı ve eğitimi, ebeveynlerin doğal hakkı ve öncelikle onlara ait bir görevdir. Bu hakkın kullanımı devlet toplumu tarafından gözetilir. (3) Çocuklar, velilerin iradesine karşı ancak kanuna dayanarak ailelerinden ayrılabilir; bu da veliler görevlerini yerine getirmezse veya çocuklar başka nedenlerle ihmal tehlikesi altındaysa mümkündür. (4) Her anne, toplumun koruması ve bakımından yararlanma hakkına sahiptir. (5) Evlilik dışı doğan çocuklara, yasalarla, bedensel ve ruhsal gelişimleri ile toplumdaki konumları açısından, evlilik içinde doğan çocuklarla aynı koşullar sağlanır.

(1) Tüm eğitim sistemi devletin denetimi altındadır. (2) Veliler, çocuğun din dersine katılıp katılmayacağına karar verme hakkına sahiptir. (3) Din dersi, mezhebe bağlı olmayan okullar hariç olmak üzere, devlet okullarında zorunlu bir ders olarak yer alır. Devletin denetim hakkı saklı kalmak kaydıyla, din dersi ilgili dini toplulukların ilkelerine uygun olarak verilir. Hiçbir öğretmen, kendi isteği dışında din dersi vermeye zorlanamaz. (4) Özel okul açma hakkı güvence altına alınmıştır. Devlet okullarının yerine geçen özel okullar devletin iznine tabidir ve eyalet yasalarına bağlıdır. İzin, özel okulların eğitim hedefleri, donanımları ve öğretmenlerinin bilimsel yeterlilikleri bakımından devlet okullarının gerisinde kalmaması ve öğrencilerin velilerinin mali durumuna göre ayrım yapılmasının teşvik edilmemesi halinde verilir. Öğretmenlerin ekonomik ve hukuki durumları yeterince güvence altına alınmamışsa izin verilmez. (5) Özel bir ilkokul yalnızca, eğitim makamının özel bir pedagojik gereksinimi kabul etmesi durumunda veya velilerin talebi üzerine, bir topluluk okulu, mezhebe bağlı okul ya da belirli bir dünya görüşüne dayalı okul olarak kurulmak istendiğinde ve ilgili belediyede bu tür bir devlet ilkokulu bulunmadığında açılabilir. (6) Hazırlık okulları yürürlükten kaldırılmış olarak kalır.

(1) Tüm Almanlar, önceden bildirimde bulunmaksızın veya izin almaksızın, barışçıl ve silahsız olarak toplanma hakkına sahiptir. (2) Açık havada yapılan toplantılar için bu hak, bir kanunla veya kanuna dayanılarak sınırlandırılabilir.

(1) Tüm Almanlar dernekler ve birlikler kurma hakkına sahiptir. (2) Amaçları veya faaliyetleri ceza kanunlarına aykırı olan ya da anayasal düzene veya halklar arasında anlayış düşüncesine karşı yönelen dernekler yasaktır. (3) Çalışma ve ekonomik koşulları korumak ve geliştirmek amacıyla dernek kurma hakkı herkes ve tüm meslekler için güvence altındadır. Bu hakkı sınırlayan veya engellemeye yönelik anlaşmalar geçersizdir; bu yöndeki tedbirler hukuka aykırıdır. 12a maddesi, 35. maddenin 2. ve 3. fıkraları, 87a maddesinin 4. fıkrası ve 91. madde uyarınca alınan tedbirler, birinci cümlede belirtilen amaçla yürütülen iş uyuşmazlıklarına karşı yöneltilemez.