Hordhac ku Saabsan Xuquuqda Carruurta iyo Dhallinyarada ee…

Dugsiga, Mas’uuliyadda Sharciyeed, Ilaalinta Dawladda iyo Doorka Waalidiinta

Hordhac

Jarmalka, carruurta iyo dhallinyaradu waxay helaan ilaalin sharciyeed oo ballaaran. Sharciga Jarmalku wuxuu ku dhisan yahay mabda’a ah in ilmo kasta uu xaq u leeyahay inuu ku noolaado deegaan ammaan ah, caafimaad qaba, kuna habboon koritaankiisa jireed, maskaxeed iyo bulsho.

Qoysas badan oo soo-galooti ah ayaa marka ay yimaadaan Jarmalka la kulma fikrado iyo sharciyo cusub oo laga yaabo inay si weyn uga duwan yihiin kuwa ka jira dalalkoodii hore. Arrimaha sida:

* Waxbarashada khasabka ah,

* Doorka waalidiinta ee korinta carruurta,

* Awoodaha Jugendamt (Xafiiska Daryeelka Dhallinyarada),

* Mas’uuliyadda dambiyada ee dhallinyarada,

* Isticmaalka baraha bulshada,

* Shaqada ay qabtaan dhallinyaradu,

* Iyo xuquuqda carruurta ee qoyska dhexdiisa,

waxay ka mid yihiin mowduucyada ay muhiimka tahay in qoys kasta oo soo-galooti ahi uu fahmo.

Maqaalkani waa hordhac guud oo ku saabsan mabaadi’da ugu muhiimsan ee xuquuqda carruurta iyo dhallinyarada ee Jarmalka. Qayb kasta waxaa si gaar ah oo faahfaahsan loogu sharxi doonaa maqaallada dambe.

⸻

Yaa Loo Aqoonsadaa Carruur iyo Dhallinyaro Marka Loo Eego Sharciga Jarmalka?

Marka loo eego sharciga Jarmalka, dadka ka yar 18 jir waxaa loo aqoonsadaa carruur aan qaangaarin (Minderjährige).

Guud ahaan sharciyo badan oo Jarmal ah:

* Dadka ka yar 14 jir waxaa loo aqoonsadaa carruur (Kind),

* Dadka da’doodu u dhaxayso 14 ilaa 18 jir waxaa loo aqoonsadaa dhallinyaro (Jugendliche),

* Dadka 18 jir iyo wixii ka weyn waxaa loo aqoonsadaa qaangaar (Volljährige).

Sharciga Jarmalku wuxuu u dejiyey koox kasta oo da’ ah xuquuq iyo waajibaad gaar ah.

⸻

Mas’uuliyadda Waalidiinta ee Carruurtooda

Jarmalka, waalidiintu ma laha oo keliya xaqa ay ku daryeelaan carruurtooda, balse sidoo kale waxay leeyihiin mas’uuliyad sharciyeed.

Qodob Sharci oo Muhiim ah

§ 1626 BGB – Mas’uuliyadda Waalidnimada

Qoraalka Sharciga

„Die Eltern haben die Pflicht und das Recht, für das minderjährige Kind zu sorgen.“

Tarjumaad

“Waalidiintu waxay leeyihiin waajib iyo xaq ay ku daryeelaan ilmahooda aan qaangaarka ahayn.”

Mas’uuliyaddan waxaa ka mid ah:

* Daryeelka jireed,

* Tarbiyadda,

* Waxbarashada,

* Daryeelka caafimaadka,

* Iyo taageerada dhaqaale ee ilmaha.

⸻

Waxbarashada Khasabka ah ee Jarmalka

Mid ka mid ah farqiyada ugu waaweyn ee u dhexeeya Jarmalka iyo dalal badan ayaa ah nidaamka waxbarashada khasabka ah (Schulpflicht).

Dhammaan carruurta waxaa waajib ku ah inay isku diiwaangeliyaan dugsi ayna ka qaybqaataan waxbarashada khasabka ah laga bilaabo da’da 6 ama 7 sano, iyadoo ku xiran gobolka ay degan yihiin.

Mudada waxbarashada khasabka ah way ku kala duwan tahay gobollada, laakiin badanaa waxay ka kooban tahay ugu yaraan 9 sano oo waxbarasho waqti-buuxa ah.

Waalidiintu ma diidi karaan inay ilmahooda geeyaan dugsiga iyagoo aan haysan sabab sharci ah.

Ku xadgudubka waajibkan wuxuu keeni karaa:

* Digniino rasmi ah,

* Ganaax lacageed,

* Iyo xaaladaha culus, faragelinta hay’adaha masuulka ah.

Sida uu dhigayo sharciga Jarmalku, xannaanooyinka iyo dugsiyada barbaarinta hore ma aha kuwo khasab ah. Hase yeeshee, waxbarashada laga bilaabo fasalka koowaad ilaa dhammaadka fasalka sagaalaad waa waajib.

⸻

Xuquuqda Carruurta ee Jarmalka

Jarmalka, ilmuhu ma aha oo keliya qof hoos yimaada maamulka waalidka, balse wuxuu leeyahay xuquuq u gaar ah.

Tusaale ahaan, ilmo kasta wuxuu xaq u leeyahay:

* In laga ilaaliyo rabshadaha iyo tacaddiyada,

* Inuu helo waxbarasho,

* Inuu helo adeegyo caafimaad,

* Inuu ku noolaado deegaan ammaan ah.

⸻

Isticmaalka Baraha Bulshada

Maanta, dhallinyaro badan ayaa isticmaala Instagram, TikTok, WhatsApp, Snapchat iyo baro kale oo bulsho.

Si kastaba ha ahaatee, waa in la ogaadaa in dhaqanka internetka uu sidoo kale yeelan karo cawaaqib sharciyeed.

Tusaale ahaan, aflagaado, hanjabaad, faafinta sawirro gaar ah oo dadka kale ah iyada oo aan oggolaansho laga haysan, ama cagajuglaynta internetka (cyberbullying) waxay sababi karaan dhibaatooyin sharciyeed.

⸻

Dhallinyaradu Ma Shaqayn Karaan?

Haa, laakiin sharciga Jarmalku wuxuu dejiyey xaddidaadyo gaar ah oo ku saabsan shaqada dhallinyarada.

Tusaale ahaan:

* Nooca shaqada,

* Saacadaha shaqada,

* Iyo xaaladaha shaqada,

waa inay ku habboonaadaan da’da qofka.

Ujeeddada sharciyadan waa in shaqadu aysan waxyeello u geysan waxbarashada, caafimaadka ama koritaanka dhallinyarada.

Shuruudaha shaqada dhallinyarada ee Jarmalka waxaa nidaamiya sharciyo gaar ah, kuwaas oo si faahfaahsan loogu sharxi doono maqaal gaar ah.

⸻

Mas’uuliyadda Dambiyada ee Dhallinyarada

Waalidiin badan waxay u maleynayaan in dadka ka yar 18 jir aysan wax mas’uuliyad sharci ah lahayn.

Laakiin tani sax ma aha.

Jarmalka, marka qofku gaaro da’da 14 sano, waxaa xaalado gaar ah lagu qaadi karaa mas’uuliyadda falalkiisa.

Sharciyada khuseeya dambiyada ay galaan dhallinyaradu way ka duwan yihiin kuwa lagu dabaqo dadka waaweyn, waxaana si faahfaahsan loogu sharxi doonaa maqaal gaar ah.

⸻

Ciqaabta Jirka ee Carruurta ee Jarmalka

Jarmalka, ciqaabta jirka ee carruurta sharci ahaan lama oggola.

Qodob Sharci oo Muhiim ah

§ 1631 Faqradda 2aad BGB

Qoraalka Sharciga

„Kinder haben ein Recht auf gewaltfreie Erziehung.“

Tarjumaad

“Carruurtu waxay xaq u leeyihiin tarbiyad aan rabshad lahayn.”

Sidaa darteed, garaacista carruurta, ciqaabaha jirka ee adag ama dhaqamada lagu bahdilo waxay keeni karaan cawaaqib sharciyeed oo waalidka saameeya.

⸻

Doorka Jugendamt

Mid ka mid ah hay’adaha ay soo-galootigu badanaa maqlaan waa Jugendamt (Xafiiska Daryeelka Dhallinyarada).

Waajibaadka ugu weyn ee hay’addan waa:

* Ilaalinta carruurta,

* Taageeridda qoysaska,

* Iyo hubinta wanaagga carruurta.

Si ka duwan waxa ay dadka qaar rumaysan yihiin, ujeeddada ugu weyn ee Jugendamt ma aha inay carruurta ka qaaddo qoysaskooda. Ujeeddadeedu waa inay caawiso qoysaska oo ay ilaaliso carruurta marka xaalado khatar ahi jiraan.

Inta badan, Jugendamt waxay marka hore isku daydaa inay xalliso dhibaatooyinka iyadoo siinaysa qoysaska talo, hagid iyo taageero. Ka qaadista ilmaha qoyska waxaa badanaa loo arkaa tallaabada ugu dambaysa.

⸻

Khaladaadka Caadiga ah ee Qoysaska Soo-galootiga

Qoysaska qaar:

* Si dhab ah uma qaataan shuruudaha waxbarashada,

* Ma yaqaannaan xuquuqdooda iyo waajibaadkooda,

* Ama waxay helaan macluumaad khaldan oo ku saabsan Jugendamt.

Arrimahani mararka qaarkood waxay keenaan dhibaatooyin sharci iyo qoys oo aan loo baahnayn.

⸻

Digniin Muhiim ah

Jarmalka, xuquuqda carruurta iyo dhallinyarada waxaa loo qaataa si aad u culus.

Rabshadaha, dayacaadda daran, ka horjoogsiga ilmaha waxbarashada, ama halis gelinta caafimaadkiisa waxay sababi karaan faragelin ay sameeyaan hay’adaha masuulka ah.

⸻

Gunaanad

Si aad u heshaan nolol qoys oo ammaan ah gudaha Jarmalka:

✔ Si dhab ah u qaata sharciyada khuseeya carruurta.

✔ Si dhow ula socda waxbarashada carruurtiinna.

✔ Baro xuquuqdiinna iyo waajibaadkiinna.

✔ Haddii loo baahdo, kaalmo ka raadsada xarumaha la-talinta.

✔ Macluumaadka ka hela ilo lagu kalsoon yahay.

Jarmalka, ilaalinta carruurta iyo dhallinyarada waa mid ka mid ah yoolalka ugu muhiimsan ee sharci-dejiyeyaasha. Fahamka sharciyadan wuxuu ka hortagi karaa dhibaatooyin badan oo qoys iyo sharci ah.

Saddex Mabda’ oo Muhiim u ah Nolol Ammaan ah oo Sharci Ah gudaha Jarmalka

✔ Wacyigelin

✔ Mas’uuliyad

✔ Ixtiraamka Sharciga

Saddexdan mabda’ waxay aasaas u yihiin nolol ammaan ah, deggan oo waafaqsan sharciga gudaha Jarmalka.