Maf û Berpirsiyariyên Zarokan Li Almanyayê Çi Ne?

Dibistan, Berpirsiyariya Yasayî, Parastina Dewletê û Rola Dêûbavan

 

Pêşek

 

Li Almanyayê, zarok û ciwan ji parastinên yasayî yên berfireh sûd werdigirin. Yasaya Alman li ser vê prensîbê ava bûye ku her zarok maf heye ku di hawîrdorek ewle, saxlem û guncaw de bijî, da ku pêşketina wî ya laşî, derûnî û civakî bi awayekî baş pêk were.

 

Gelek malbatên koçber piştî hatina Almanyayê bi têgeh û yasayên nû re rû bi rû dibin ku dibe ku ji yasayên welatê wan ê eslî pir cuda bin. Mijarên wek:

 

* Dibistana mecbûrî,

* Rola dêûbavan di perwerdekirina zarokan de,

* Desthilat û erkên Jugendamt,

* Berpirsiyariya cezayî ya ciwanan,

* Bikaranîna torên civakî,

* Kar kirina ciwanan,

* Mafên zarokan di nav malbatê de,

 

ji wan mijaran in ku zanîna wan ji bo her malbatek koçber pir girîng e.

 

Ev gotar danasînek giştî ye ji bo nasîn û fêmkirina girîngtirîn bingehên mafên zarok û ciwanan li Almanyayê. Di gotarên din de her beş bi awayekî cuda û berfirehtir dê were şîrovekirin.

 

⸻

 

Li Gorî Yasaya Alman, Zarok û Ciwan Kî Ne?

 

Li gorî yasayên Almanyayê, hemû kesên ku temenê wan ji 18 salî kêmtir e wekî nebalix (Minderjährige) têne hesibandin.

 

Bi gelemperî di gelek yasayên Alman de:

 

* Kesên bin 14 salî zarok (Kind) têne gotin.

* Kesên di navbera 14 û 18 salî de ciwan (Jugendlicher) têne gotin.

* Kesên ku gihîştine 18 salî û zêdetir mezin (Volljährig) têne hesibandin.

 

Yasayên Almanyayê ji bo her yek ji van komên temenî maf û berpirsiyariyên taybet diyarkirine.

 

⸻

 

Berpirsiyariya Dêûbavan Li Hember Zarokan

 

Li Almanyayê, dêûbav tenê mafê xwedîkirin û lênêrîna zarokê nînin, lê her weha berpirsiyariyên yasayî jî li ser milên wan hene.

 

Madda Yasayî ya Girîng

 

§ 1626 BGB – Elterliche Sorge (Lênêrîna Dêûbavan)

 

Nivîsa Yasayê

 

„Die Eltern haben die Pflicht und das Recht, für das minderjährige Kind zu sorgen.“

 

Werger

 

“Dêûbav hem maf û hem jî erk hene ku ji zaroka xwe ya nebalix lênêrîn bikin.”

 

Ev berpirsiyarî ev beşan dihewîne:

 

* Lênêrîna laşî,

* Terbiye û perwerde,

* Fêrkirin û xwendin,

* Parastina tenduristiyê,

* Piştgiriya aborî ya zarokê.

 

⸻

 

Dibistana Mecbûrî Li Almanyayê

 

Yek ji girîngtirîn cihê cudahiyê di navbera Almanyayê û gelek welatan de mijara Schulpflicht (dibistana mecbûrî) ye.

 

Hemû zarok mecbûrin ku ji temenê 6 an 7 salî (li gorî yasayên eyaleta ku lê dijîn) li dibistanê qeyd bibin û beşdarî perwerdehiya mecbûrî bibin.

 

Demjimêra perwerdehiya mecbûrî jî li gorî eyaletan diguhere, lê bi gelemperî herî kêm 9 salan xwendina tam-dem dihewîne.

 

Dêûbav nikarin bê sedemek yasayî zarokên xwe neşînin dibistanê.

 

Nepêkanîna vê erkê dikare bibe sedema:

 

* Hişyarkirina fermî,

* Cezayên pereyî,

* Û di rewşên girantir de destwerdana dezgehên berpirsiyar.

 

Li gorî yasayên Almanyayê, çûna kreş û pêşdibistanê mecbûrî nîne. Lê xwendina ji pola yekem a dibistana seretayî heta dawîya pola nehê û standina belgeya bingehîn a xwendinê mecbûrî ye.

 

⸻

 

Mafên Zarokan Li Almanyayê

 

Li Almanyayê, zarok tenê ne di bin desthilata dêûbavan de ne, lê her weha xwedî mafên serbixwe ne.

 

Mînakî, her zarok maf heye ku:

 

* Ji tundûtûjî û îstîsmarê were parastin,

* Bigihîje perwerdehiyê,

* Ji xizmetên tenduristiyê sûd werbigire,

* Di hawîrdorek ewle de bijî.

 

⸻

 

Bikaranîna Torên Civakî

 

Îro gelek ciwan Instagram, TikTok, WhatsApp, Snapchat û torên civakî yên din bikar tînin.

 

Lê divê were zanîn ku tevgerên li ser înternetê jî dikarin encamên yasayî hebin.

 

Bo nimûne:

 

* Heqaret kirin,

* Tehdîd kirin,

* Belavkirina wêneyên taybet ên kesên din bê destûr,

* An jî zorêdariya ser înternetê (Cybermobbing),

 

dikarin bûyerên yasayî û pirsgirêkên mafî biafirînin.

 

⸻

 

Ma Ciwan Dikarin Kar Bikin?

 

Erê, lê yasaya Almanyayê ji bo kar kirina ciwanan sînorkirinên taybet daniye.

 

Bo nimûne:

 

* Cureya karê,

* Demjimêrên karê,

* Mercên karê,

 

divê bi temen û şertên pêşketina ciwan re guncaw bin.

 

Armanca yasayê ew e ku kar kirin zirarê nede xwendin, tenduristî û pêşketina ciwanan.

 

Şert û rêzikên kar kirina ciwanan li Almanyayê xwedî qanûnên taybet in ku di gotarekî cuda de bi berfirehî dê werin şîrovekirin.

 

⸻

 

Berpirsiyariya Cezayî Ya Ciwanan

 

Gelek dêûbav difikirin ku kesên bin 18 salî li hember yasayê berpirsiyar nînin.

 

Lê ev têgihiştin ne rast e.

 

Li Almanyayê, ji temenê 14 salî pê ve ciwan dikare di hin rewşan de ji bo kiryarên xwe berpirsiyar were hesibandin.

 

Yasayên têkildarî sûcên ciwanan ji yên mezinan cuda ne û di gotarekî taybet de bi berfirehî dê werin şîrovekirin.

 

⸻

 

Cezadana Laşî Ya Zarokan Li Almanyayê

 

Li Almanyayê, cezadana laşî ya zarokan ji aliyê yasayê ve nayê pejirandin.

 

Madda Yasayî Ya Girîng

 

§ 1631 Abs. 2 BGB

 

Nivîsa Yasayê

 

„Kinder haben ein Recht auf gewaltfreie Erziehung.“

 

Werger

 

“Zarok mafê xwedîkirina perwerdehiya bê tundûtûjî hene.”

 

Ji ber vê yekê:

 

* Lêdana zarokan,

* Cezayên laşî yên giran,

* An tevgerên biçûkxistin û şermdar,

 

dikarin ji bo dêûbavan pirsgirêkên yasayî biafirînin.

 

⸻

 

Rola Jugendamt

 

Yek ji dezgehên ku navê wê ji bo gelek koçberan nas e Jugendamt e.

 

Erka sereke ya vê dezgehê ew e ku:

 

* Zarokan biparêze,

* Alîkariya malbatan bike,

* Berjewendî û xweşbûna zarokan biparêze.

 

Berevajî baweriya hin kesan, armanca sereke ya Jugendamt ji malbatê qutandina zarokan nîne.

 

Di piraniya rewşan de, Jugendamt pêşî hewl dide ku bi şîretkariyê, alîkariyê û piştgiriyê pirsgirêkên malbatê çareser bike.

 

Qutandina zarokê ji malbatê bi gelemperî çareseriya dawî tê hesibandin.

 

⸻

 

Çewtiyên Berbelav ên Malbatên Koçber

 

Hin malbat:

 

* Yasayên dibistanê bi ciddî nagirin,

* Ji maf û berpirsiyariyên xwe agahdar nînin,

* An jî agahiyên şaş li ser Jugendamt werdigirin.

 

Ev rewş carinan dibin sedema pirsgirêkên nehewce yên malbatî û yasayî.

 

⸻

 

Hişyariya Girîng

 

Li Almanyayê, mafên zarok û ciwanan bi pir girîngî têne girtin.

 

Tundûtûjî, îhmalkariya giran, dûrkirina zarokê ji perwerdehiyê an xeternakkirina tenduristî û ewlehiya zarokê dikare bibe sedema destwerdana dezgehên berpirsiyar.

 

⸻

 

Encama Dawî

 

Ji bo ku hûn li Almanyayê jiyaneke malbatî ya ewle û aram hebin:

 

✔ Yasayên têkildarî zarokan bi ciddî bigirin.

✔ Perwerde û xwendina zarokên xwe bişopînin.

✔ Bi maf û berpirsiyariyên xwe baş nas bibin.

✔ Dema ku pêdivî be ji navendên şîretkariyê alîkariyê bistînin.

✔ Agahiyên xwe ji çavkaniyên rast û bawermend bistînin.

 

Li Almanyayê, parastina zarok û ciwanan yek ji armancên herî girîng ên yasadanan e. Zanîna van yasayan dikare rê li ber gelek pirsgirêkên malbatî û yasayî bigire.

 

Sê bingehên sereke ji bo jiyaneke ewle û yasayî li Almanyayê

 

✔ Hişyarî

✔ Berpirsiyarî

✔ Rêzgirtina yasayê

 

Ev sê prensîb bingehên jiyaneke ewle, aram û li gorî yasayê li Almanyayê ne.