Destpêk: Çima divê em qanûna cezayê bizanin?

Pêvajoya avakirina jiyanek baş û bi rûmet li welatekî nû tenê bi fêrkirina ziman û dîtina karê sînordar nîne; lêbelê nasîna qanûnên wî welatî jî yek ji girîngtirîn beşên lihevhatinê bi civaka nû tê hesibandin. Yek ji qanûnên herî bingehîn yên her welatekî qanûna cezayê ye. Karê qanûna cezayê ew e ku sînor di navbera tevgerên qanûnî û neqanûnî de di civakê de diyar bike.

 

Agahî li ser vê qanûnê alîkariya mirovan dike ku ji kirinên ku dikarin li gorî qanûnê wekî sûc were hesibandin dûr bimînin û bêyî zanîn tevgerên sûcdar nekin.

 

Koçberan ji kesên din zêdetir pêwîst in ku qanûna cezayê bizanin, ji ber ku hin xetayên kirî, li gel ceza, dikarin bandorên neyînî li ser rewşa rûniştinê, destûra karê an jî heta mafê hemwelatiyê li wan bike.

 

Her weha, nasîna van qanûnan nîşana rêzgirtinê ji civaka mêvanxwaz û çanda wê ya qanûnî ye û di jiyana hevpar a aştiyane de alîkarî dike.

 

⸻

 

Qanûna Cezayê ya Almanyayê (StGB)

 

Li Almanyayê, qanûna cezayê bi navê Strafgesetzbuch (StGB) tê nasîn. Ev qanûn yekem car di sala 1871 de hat pejirandin û heta niha gelek caran hatî guherandin. StGB ji 358 maddan pêk tê û di du beşên bingehîn de hatî rêxistin:

 

Beşa giştî: prensîbên bingehîn ên berpirsiyariya cezayî, cureyên cezan û şertên pêkanîna wan dihewîne.

 

Beşa taybet: sûcên diyar wekî dizî, tundûtûjî, sûcên înternetê, sextekariyê, sûcên cinsî û terorîzmê diyar dike.

 

⸻

 

Encam

 

Di vê beşê de hewl hatiye dayîn ku bi awayekî hêsan, xwendevan bi tevgerên ku li gorî qanûna cezayê ya Almanyayê sûc têne hesibandin û her weha bi cezaên têkildar (wekî cezaên darayî an jî zindanan) nas bikin.

 

Divê em bi bîr bînin ku qanûna cezayê ya Almanyayê tenê nivîsekî qanûnî ya hişk nîne, lê rêberiyekî pratîk e ku alîkariya me dike ku bizanin kîjan tevger li vê welatê tê qebûl kirin û kîjan dikarin encamên giran çêbikin.

 

Xwendina vê beşê ji bo koçberan gavekî girîng e di rêya lihevhatina civakî, bilindkirina hişmendiya qanûnî û peydakirina ewlehiya kesane û civakî de.