چگونه مرخصی سالانه در آلمان را محاسبه و درخواست کنیم؟

راهنمای مرخصی باحقوق برای کارکنان: تفاوت هفته کاری پنج‌روزه و شش‌روزه، مرخصی پاره‌وقت، زمان درخواست و بیماری در تعطیلات.

 

مقدمه

اگر در آلمان کار می‌کنید، دانستن تعداد روزهای مرخصی فقط شروع ماجراست. شاید قرارداد شما ۲۰، ۲۴ یا ۳۰ روز نوشته باشد؛ این اعداد بدون توجه به تعداد روزهای کاری هفته قابل مقایسه نیستند. زمان شروع کار، نحوه درخواست و بیماری در تعطیلات نیز می‌توانند بر حق شما اثر بگذارند. این راهنما درباره مرخصی استحقاقی کارکنان است، نه مرخصی والدین، مرخصی بدون حقوق یا مقررات ویژه کارمندان دولت.

 

حداقل مرخصی قانونی چند روز است؟

ماده ۳ قانون فدرال مرخصی، حداقل سالانه را ۲۴ روز Werktag تعیین می‌کند. در این تعریف، شنبه نیز اصولاً روز کاری محسوب می‌شود و یکشنبه‌ها و تعطیلات رسمی کنار گذاشته می‌شوند. بنابراین این عدد بر مبنای هفته شش‌روزه است.

برای برنامه ثابت پنج روز کار در هفته، حداقل قانونی معادل ۲۰ روز کاری، یعنی چهار هفته مرخصی است. قرارداد کار یا قرارداد جمعی ممکن است مرخصی بیشتری بدهد. عدد قرارداد را همراه با تعداد روزهای کاری هفتگی بخوانید؛ ۲۴ روز در هفته شش‌روزه با ۲۴ روز در هفته پنج‌روزه یکسان نیست.

 

اگر پاره‌وقت کار کنیم چه می‌شود؟

در برنامه ثابت، تعداد روزهایی که در هفته کار می‌کنید مبنای تبدیل روزهای مرخصی است؛ صرف کمتر بودن ساعت روزانه دلیل کم شدن تعداد روزها نیست. مثال: کسی که پنج روز در هفته، هر روز چهار ساعت کار می‌کند، از نظر حداقل روزهای مرخصی مانند برنامه پنج‌روزه محاسبه می‌شود. کسی که فقط سه روز در هفته کار می‌کند، برای چهار هفته مرخصی به ۱۲ روز از روزهای کاری خودش نیاز دارد.

این مثال برای برنامه ثابت است. در شیفت‌های نامنظم، تغییر تعداد روزهای کار یا مرخصی بیشترِ قراردادی، محاسبه را با قرارداد و واحد منابع انسانی تطبیق دهید.

 

از چه زمانی حق کامل ایجاد می‌شود؟

طبق ماده ۴، حق کامل مرخصی نخستین بار پس از شش ماه استمرار رابطه کاری به وجود می‌آید. این به معنی «هیچ مرخصی در شش ماه اول» نیست. ماده ۵ برای وضعیت‌های مشخص، از جمله پایان همکاری پیش از تکمیل این مدت، حق نسبی به میزان یک‌دوازدهم مرخصی سالانه برای هر ماه کامل پیش‌بینی می‌کند.

مثال آموزشی: اگر حق سالانه ۲۰ روز باشد و یک وضعیت مشمول ماده ۵ برای سه ماه کامل مطرح شود، سهم نسبی پنج روز است. این فرمول را بدون بررسی زمان شروع و پایان قرارداد به همه پرونده‌ها تعمیم ندهید.

 

آیا زمان مرخصی را خودمان تعیین می‌کنیم؟

قانون، توجه به خواسته کارکنان را لازم می‌داند؛ اما نیاز فوری عملیاتی یا درخواست همکارانی که از نظر اجتماعی اولویت دارند ممکن است مانع انتخاب همان تاریخ شود. صرف ثبت درخواست را تأیید مرخصی فرض نکنید.

پیشنهاد عملی: تاریخ‌ها را از مسیر رسمی شرکت درخواست کنید و تأیید را نگه دارید. پیش از قطعی‌شدن مرخصی، برای سفر غیرقابل‌استرداد هزینه نکنید. این توصیه برای کاهش ریسک اختلاف است، نه یک مهلت قانونی یکسان برای همه شرکت‌ها.

 

اگر در مرخصی بیمار شویم چه می‌شود؟

طبق ماده ۹، روزهای ناتوانی از کار که با گواهی پزشک اثبات شوند، از مرخصی سالانه کسر نمی‌شوند. صرف احساس ناخوشی بدون احراز ناتوانی از کار کافی نیست. بیماری را سریع به کارفرما اطلاع دهید و مدارک لازم را طبق مقررات قابل اعمال ارائه کنید. روزهای باقی‌مانده را خودسرانه به پایان سفر اضافه نکنید؛ زمان استفاده دوباره از آن‌ها باید هماهنگ شود.

 

آیا مرخصی استفاده‌نشده خودکار از بین می‌رود؟

ماده ۷ اصل را استفاده در همان سال قرار می‌دهد و برای انتقال، شرایط مشخصی دارد. با این حال، متن قانون باید همراه رویه قضایی خوانده شود. دیوان فدرال کار در رأی ۱۹ فوریه ۲۰۱۹ تأکید کرده است که زوال حق مرخصی معمولاً مستلزم آن است که کارفرما امکان واقعی استفاده را فراهم کرده، کارمند را به استفاده دعوت کرده و روشن و به‌موقع درباره خطر از دست رفتن آن اطلاع داده باشد.

بنابراین هم عبارت «همه روزها خودکار آخر سال حذف می‌شوند» و هم «مرخصی هیچ‌وقت از بین نمی‌رود» گمراه‌کننده‌اند. بیماری طولانی، مرخصی اضافه قراردادی و پایان همکاری نیازمند بررسی جداگانه‌اند. اگر به دلیل پایان رابطه کاری دیگر امکان استفاده از مرخصی وجود نداشته باشد، ماده ۷ بند ۴ جبران مالی آن را پیش‌بینی کرده است.

 

سه کار کاربردی برای شما

۱. تعداد روزهای کاری هفته و مرخصی درج‌شده در قرارداد را کنار هم بررسی کنید.

۲. درخواست‌ها، تأییدها و مانده اعلام‌شده مرخصی را نگه دارید.

۳. اگر درباره مانده مرخصی، بیماری یا تسویه پایان همکاری اختلاف دارید، پیش از گذشت مهلت‌های قابل اعمال از شورای کارکنان، اتحادیه یا وکیل حقوق کار راهنمایی بگیرید.

 

منابع رسمی و تاریخ بررسی

بررسی منابع: ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶. توضیح‌های فارسی خلاصه آموزشی‌اند و نقل‌قول لفظ‌به‌لفظ قانون نیستند.

حداقل مرخصی، ماده ۳ BUrlG:

https://www.gesetze-im-internet.de/burlg/__3.html

زمان ایجاد حق کامل، ماده ۴:

https://www.gesetze-im-internet.de/burlg/__4.html

مرخصی نسبی، ماده ۵:

https://www.gesetze-im-internet.de/burlg/__5.html

زمان استفاده، انتقال و تسویه، ماده ۷:

https://www.gesetze-im-internet.de/burlg/__7.html

بیماری در مرخصی، ماده ۹:

https://www.gesetze-im-internet.de/burlg/__9.html

توضیح وزارت کار درباره محاسبه مرخصی پاره‌وقت:

https://www.bmas.bund.de/DE/Arbeit/Arbeitsrecht/Teilzeit-flexible-Arbeitszeit/Teilzeit/Fragen-und-Antworten-Brueckenteilzeit/faq-brueckenteilzeit.html

رأی دیوان فدرال کار درباره تکلیف اطلاع‌رسانی کارفرما:

https://www.bundesarbeitsgericht.de/entscheidung/9-azr-541-15/

 

این مقاله اطلاعات عمومی برای آشنایی با حقوق کار است و جایگزین بررسی قرارداد، مقررات ویژه و مشاوره حقوقی پرونده شما نیست.